İşveren tarafından iş sözleşmesi feshedilen bir işçinin, çalışma süresine ve feshin şekline bağlı olarak talep edebileceği başlıca alacaklar ve yasal haklar aşağıda özetlenmiştir:
Talep Edilebilecek Tazminatlar ve Alacaklar:
İşçinin Dikkat Etmesi Gereken Kritik Hususlar:
Yargıtay kararları ışığında, iş sözleşmesi feshedilen işçinin talep edebileceği temel alacak kalemleri şunlardır:
İşçi, işten ayrılırken kendisine imzalatılan belgelere azami dikkat göstermelidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesi uyarınca, fesih tarihinden itibaren bir ay geçmeden düzenlenen ibranameler kesin olarak hükümsüzdür (Yargıtay 9. HD, 10.05.2018, 2015/18291 E., 2018/10453 K.). İbranamede miktar belirtilmemişse veya savunma ile çelişiyorsa belge geçersiz sayılabilir; miktar içerenler ise sadece "makbuz" hükmündedir (Yargıtay 9. HD, 15.09.2015, 2015/21871 E., 2015/25742 K.). Ayrıca, baskı altında alınan veya gerçek iradeyi yansıtmayan istifa dilekçelerine karşı işçi, "tüm haklarım saklı kalmak kaydıyla" şerhi düşmelidir (Yargıtay 22. HD, 12.07.2012, 2012/1300 E., 2012/16629 K.).
İmzalı ücret bordroları, sahteliği ispatlanana kadar kesin delil niteliğindedir. Bordroda fazla mesai veya tatil ücreti tahakkuku varsa ve işçi bunu ihtirazi kayıtsız imzalamışsa, daha fazla çalışma yaptığını ancak yazılı delille ispatlayabilir (Yargıtay 22. HD, 21.06.2016, 2015/6872 E., 2016/18637 K.). Puantaj kayıtları ve işyeri giriş-çıkış belgeleri, tanık beyanlarına göre öncelikli delildir (Yargıtay 9. HD, 18.01.2016, 2014/28233 E., 2016/1054 K.).
1. Doğrudan Sonuç İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen bir işçinin hakları; feshin dayandığı nedene (haklı, geçerli veya haksız), işçinin kıdemine ve işyerindeki işçi sayısına (iş güvencesi kapsamında olup olmamasına) göre değişkenlik göstermektedir. Temel kural olarak, işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık (İşK md. 25/II) dışındaki bir nedenle işten çıkarılan ve en az 1 yıl kıdemi olan işçi kıdem tazminatına; bildirim sürelerine uyulmaksızın çıkarılan işçi ise ihbar tazminatına hak kazanır. Ayrıca, feshin şeklinden bağımsız olarak, ödenmemiş ücretler, fazla mesai ve kullanılmayan yıllık izin ücretleri gibi tüm işçilik alacakları fesih anında muaccel hale gelir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler için feshin geçersizliği iddiasıyla işe iade talebi, kapsam dışındakiler için ise şartları varsa kötüniyet tazminatı temel koruma mekanizmalarıdır.
2. Kavramsal Çerçeve ve Terminoloji İş hukukunda feshin sonuçlarını belirleyen temel kavramlar şunlardır:
3. Doktrindeki Ana Yaklaşımlar Literatürde işten çıkarılmanın sonuçları farklı perspektiflerden ele alınmaktadır:
4. Yaklaşımlar Arasındaki Ayrışmalar ve Çatışmalar
5. Usuli Sonuçlar ve Dava Stratejisine Etkiler İşten çıkarılan işçinin izlemesi gereken usuli süreçler hak kaybına uğramamak adına kritiktir:
6. Maddi Hukuk Sonuçları ve Risk Alanları
7. Somut Olaya Uygulanabilecek Çıkarımlar İşten çıkarılan bir işçinin talep edebileceği kalemler şunlardır:
8. Açık Sorular, İstisnalar ve Belirsizlikler
9. Sonuç ve Pratik Değerlendirme İşten çıkarılan işçi, fesih anında kendisine sunulan belgeleri imzalamadan önce mutlaka hukuki destek almalıdır. Özellikle "istifa" süsü verilmiş fesih bildirimleri veya miktar içermeyen ibranameler işçinin tüm tazminat haklarını tehlikeye atar. İşveren açısından ise, feshin yazılı yapılması, nedeninin açıkça belirtilmesi ve yasal ödemelerin (kıdem, ihbar, izin) banka kanalıyla, fesih tarihinden en az 1 ay sonra düzenlenecek bir ibraname eşliğinde yapılması hukuki güvenliği sağlayacaktır. Eksik yapılan ödemeler "makbuz" hükmünde kalacak ve işçinin bakiye alacaklar için dava açma hakkı devam edecektir.
Bu makale Samsun Barosu Avukatlarından Arabulucu Avukat tarafından kaleme alınmıştır. İnternet sitemizde yayınlanan tüm makalelerin yayın ve telif hakkı Rönesans Avukatlık & Arabuluculuk Bürosuna ait olup kaynak göstermek suretiyle kullanabilirsiniz. Sizde hukuk camiasına katkınızın olmasını arzu eder iseniz yazdığınız makalelerinizi info@ronesanshukuksamsun.com adresine mail atabilirsiniz.İletişim: Hacınabi Mahallesi, Tütün Mağazaları 5. Sk. Adalet Plaza No:15 Kat:2, 55400 Bafra/Samsun
Kaynakca
Yargi Kararlari
1. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/21871, K. 2015/25742, T. 15.09.2015
2. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/44957, K. 2018/2629, T. 08.02.2018
3. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2010/38669, K. 2013/1905, T. 17.01.2013
4. Yargıtay, 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/25017, K. 2013/20485, T. 28.11.2013
5. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/6455, K. 2018/8903, T. 17.04.2018
6. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2012/1300, K. 2012/16629, T. 12.07.2012
7. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/18741, K. 2015/30692, T. 02.11.2015
8. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2011/41801, K. 2013/30721, T. 26.11.2013
9. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/25545, K. 2018/3898, T. 19.02.2018
10. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/6872, K. 2016/18637, T. 21.06.2016
11. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/3582, K. 2019/16375, T. 16.09.2019
12. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/24346, K. 2019/18398, T. 08.10.2019
13. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/4606, K. 2015/15754, T. 30.04.2015
14. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2011/6807, K. 2013/10165, T. 26.03.2013
15. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/28233, K. 2016/1054, T. 18.01.2016
16. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/5866, K. 2012/4682, T. 20.02.2012
17. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2012/7285, K. 2012/26817, T. 29.11.2012
18. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/29678, K. 2017/18248, T. 14.11.2017
19. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2012/22713, K. 2013/11176, T. 16.05.2013
20. Yargıtay, Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/166, K. 2019/1414, T. 19.12.2019
21. Yargıtay, 7. Hukuk Dairesi, E. 2014/7145, K. 2014/12318, T. 03.06.2014
22. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/18291, K. 2018/10453, T. 10.05.2018
23. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2011/10983, K. 2013/13961, T. 09.05.2013
24. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/8773, K. 2024/13257, T. 09.10.2024
25. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2010/28653, K. 2012/6753, T. 05.03.2012
26. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/3549, K. 2013/3242, T. 28.01.2013
27. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/7734, K. 2017/10351, T. 08.05.2017
28. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/7340, K. 2016/11942, T. 21.04.2016
29. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/35496, K. 2018/18964, T. 17.09.2018
30. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/36131, K. 2014/30762, T. 23.10.2014
31. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/33198, K. 2012/36128, T. 05.11.2012
32. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2016/10148, K. 2019/13262, T. 18.06.2019
33. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2011/42201, K. 2013/29387, T. 15.11.2013
34. Yargıtay, 7. Hukuk Dairesi, E. 2014/2158, K. 2014/9597, T. 30.04.2014
35. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2009/45875, K. 2012/7691, T. 08.03.2012
36. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/21086, K. 2018/14773, T. 04.07.2018
37. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2018/16049, K. 2018/27786, T. 19.12.2018
38. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/33545, K. 2015/36088, T. 21.12.2015
39. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2018/10738, K. 2018/23532, T. 05.11.2018
40. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/7319, K. 2018/11828, T. 28.05.2018
41. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2020/4798, K. 2021/2570, T. 27.01.2021
42. Yargıtay, 7. Hukuk Dairesi, E. 2014/3048, K. 2014/10979, T. 16.05.2014
43. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/12995, K. 2019/22245, T. 12.12.2019
44. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/19078, K. 2015/33546, T. 03.12.2015
45. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2011/52378, K. 2014/2082, T. 28.01.2014
46. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2013/19964, K. 2014/30603, T. 06.11.2014
47. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/22358, K. 2019/10824, T. 16.05.2019
48. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/34689, K. 2012/37433, T. 12.11.2012
49. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/9290, K. 2012/8002, T. 12.03.2012
50. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/31526, K. 2012/32460, T. 01.10.2012
51. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/3535, K. 2012/3189, T. 13.02.2012
52. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/5070, K. 2014/34730, T. 19.11.2014
53. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2011/52325, K. 2012/3159, T. 13.02.2012
54. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/19139, K. 2018/27579, T. 17.12.2018
55. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2012/27736, K. 2013/23339, T. 05.11.2013
56. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/4952, K. 2014/10124, T. 25.03.2014
57. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2016/1796, K. 2016/15983, T. 02.06.2016
58. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/29929, K. 2014/32066, T. 03.11.2014
59. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/13027, K. 2014/15350, T. 12.05.2014
60. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2019/4313, K. 2019/13259, T. 18.06.2019
61. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/5662, K. 2017/4068, T. 28.02.2017
62. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/17656, K. 2017/21859, T. 16.10.2017
63. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/5353, K. 2013/6697, T. 25.02.2013
64. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2016/13237, K. 2019/10626, T. 14.05.2019
65. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/19183, K. 2019/3759, T. 19.02.2019
66. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2010/42075, K. 2013/3746, T. 31.01.2013
67. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/12786, K. 2014/15227, T. 29.05.2014
68. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/2005, K. 2016/12513, T. 26.05.2016
69. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/5656, K. 2016/5262, T. 08.03.2016
70. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/12658, K. 2018/10460, T. 03.05.2018
71. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/17240, K. 2018/23660, T. 06.11.2018
72. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/11943, K. 2016/18025, T. 16.06.2016
73. Yargıtay, Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/1556, K. 2017/129, T. 25.01.2017
74. Yargıtay, 22. Hukuk Dairesi, E. 2013/38082, K. 2015/18698, T. 28.05.2015
75. Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/415, K. 2014/5165, T. 19.02.2014
Literatur Kaynaklari
1. Toplu işçi çıkarma The collective dismissal - SEVGİ DURSUN ATEŞ - 2008
2. İşe iade davasının sonuçları ve yargıtay uygulamaları Results of return to work and court of cassation practices - AHMET YAVUZ ÖZBUDAK - 2021
3. Türk İş Hukukunda iş güvencesi kapsamında fesih uslü, feshe itiraz ve feshin sonuçları Termination procedure, objection to the decleration of termination and consequences of termination within the scope of job security provisions in the Turkish Labor Law - GİZEM SARIBAY - 2006
4. İş sözleşmesinin haklı nedenle feshi The notion of the rightful termination - MEHMET EKİCİ - 2019
5. Türk İş Hukukunda Muvazaalı İşyeri Devri - Zeynep Anıl Atay - 2020
6. Cezaî Tazminat - Özden Özer Taşkın - 2022
7. Adil yargılanma hakkı çerçevesinde idari yargı kararlarının uygulanmamasından doğan sorumluluk Within the framework of right to a fair trial responsibility arising from not implementing the verdicts of administrative jurisdiction - TAHSİN YILMAZ - 2012
8. İşverenin Ödeme Güçlüğüne Düşmesi Halinde İşçilik Alacaklarının Korunması - Çiğdem Yorulmaz - 2020
9. İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi halinde işçilik alacaklarının korunması The protection of the employees' entitlements in the event of employer's insolvency - ÇİĞDEM YORULMAZ - 2020
10. Kıdem tazminatı fonu Severance payment fund - İSMAİL KÖK - 2019
11. Yargı kararları ışığında Türk hukukunda kıdem tazminatı uygulaması ve kıdem tazminatı fonuna ilşkin tasarıların değerlendirilmesi Implementation of severance pay in Turkish law and evaluation of projections regarding severance pay fund in light of jurisdictions - SALİH GÜNEY - 2021
12. Konkordatoda imtiyazlı alacaklar Privileged receivables in concordatum - MEHMET ALPER NACAR - 2020
13. Karşılaştırmalı Hukuk ve Türk İş Hukukunda İşyeri İç Yönetmelikleri - Merve Kutlu Mutluer - 2022
14. Sağlık Sektöründe İşçi-İşveren İlişkileri - Mehmet Seyfeddin Pençe - 2023
15. İş Sözleşmesinin Sendikal Nedenle Feshi ve Hukuki Sonuçları - Ahmet Koyuncu - 2020
Merhaba, size nasıl yardımcı olabilirim?